Homo-huwelijk en de post-politieke staat

jun 28, 2015 by

Homo-huwelijk en de post-politieke staat

Gisteren brak het nieuws dat het Amerikaanse Hoogste Gerechtshof (Supreme Court) het huwelijk van mensen met hetzelfde geslacht tot recht maakte in alle staten van de VS. Hiermee is er -wederom- een gerechtelijke uitspraak met verstrekkende gevolgen, zoals die rond de vermindering van uitstoot van broeikasgassen eerder deze week. De vraag is of we hier te maken hebben met politieke besluitvorming door de rechter, en of dit wenselijk is. Hoe je ook over deze kwesties mag denken, er zitten toch wel een aantal haken en ogen aan.

In een democratie is er een duidelijk scheiding van de macht. Er is een wetgevende macht en een rechterlijke macht. De wetgevende macht is een duidelijk politieke macht: volksvertegenwoordigers worden gekozen op basis van verkiezingsprogramma’s en een persoonlijk profiel. In het geval van de rechterlijke macht is er sprake van benoeming voor het leven. Uiteraard kan er aan de rechterlijke macht een democratische legitimatie worden gegeven – in het Antieke Athene oefenden burgers om  toerbeurt de rechterlijke macht uit. In onze tijd is dit meer het geval.

Tegenwoordig is er een tendentie om zaken die niet kunnen rekenen op een meerderheid onder de bevolking maar door middel van jurisprudentie er door te drukken. Jurispredentie is de gewoonte om  rechterlijke uitspraken te gebruiken om een bepaalde onduidelijkheid of leemte in de wetgeving te vullen. Hierdoor krijgt een rechterlijke uitspraak min of meer kracht van wet. Deze gewoonte kan er echter toe leiden dat de rechter wordt verleid om op de stoel van de wetgever te gaan zitten.

Er is een groeiende tendens om politieke zaken via de rechter ‘te beslissen’, een goed voorbeeld zijn de Wilders-processen. Je kunt Wilders al dan niet een schurk vinden, maar men dient zich af te vragen of de rechtzaal wel de goede ruimte is om een politiek geschil uit te vechten. Een verplaatsing van de politiek van het Parlement naar de rechtszaal betekent, dat er steeds minder maatschappelijke debat plaatsvindt. Een rechter past immers de wet toe en zal zich minder van het maatschappelijk debat aantrekken dan een politicus. De politiek wordt buitenspel gezet.

In het grotere plaatje zal een verplaatsing van de beslissing van maatschappelijke kwesties van het Parlement naar de rechtbank er toe leiden dat alleen degenen met de juiste contacten en geld (lees: de minderheid) haar mening kan doordrukken. De politiek wordt dan vernauwd tot een strijd tussen goed gefinancieerde belangengroepen die de weg weten binnen het recht. De politiek en het maatschappelijk debat komt zodoende steeds verder af te staan van de meerderheid van de bevolking die geen gefortuneerde belangenbehartigers kent. Dat is geen goede zaak.

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.