Bevrijding van het kwade

mei 5, 2015 by

Bevrijding van het kwade

Op 4 mei herdenkt Nederland de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het betreft hier vooral de Nederlandse slachtoffers. Wat betekent dit echter op wereldschaal? Hoe actueel is de dodenherdenking nog? Is er wel een moraal af te leiden van de Tweede Wereldoorlog?

Toen ik opgroeide was de oorlogsgeneratie van mijn grootouders nog in leven en was de oorlog tastbaar – verhalen van vroeger. Eigenlijk waren deze heel ontnuchterend: Nederland werd in enkele dagen overrompeld, de meeste mensen zaten niet in het verzet en de bevrijding betekende voor het zuiden van het land vooral verwoestende gevechtshandelingen. Veel mensen verloren alles en men stapte al snel over de oorlogsverschrikkingen heen om de boel weer op te bouwen.

Mijn grootouders koesterden ook geen haat tegen Duitsers of de Duitse cultuur, iets waar latere generaties wel een sport van maakten. Zij waren uiteraard wel blij dat de bezetting over was en dat Nederland weer onafhankelijk was onder de Oranje-vorst. Zo werd daar destijds althans over gedacht.

In het grotere plaatje is Nederland nog goed weggekomen. China raakte vanaf 1937 reeds in oorlog met Japan en tientallen miljoenen Chinezen lieten het leven in deze lange oorlog. Rusland raakte pas relatief laat bij de oorlog betrokken, maar in de verschrikkingen van het Oostfront lieten ook daar tientallen miljoenen Russen het leven. Hele steden en dorpen in China en Rusland werden letterlijk van de aardbodem weggevaagd. In Nederland staan we daar nooit bij stil.

Rusland en China waren destijds onze bondgenoten in de strijd tegen Duitsland en Japan. Tegenwoordig lijken de rollen omgedraaid. Rusland en China worden argwanend bekeken, terwijl Duitsland en Japan onze partners zijn. Hetzelfde geldt voor de Joden. Zij waren tijdens de Tweede Wereldoorlog slachtoffers van vervolging en werden in mensonterende toestanden opgesloten in kampen. Tegenwoordig wordt in het joodse toevluchtsoord Israel een spijkerharde bezettingspolitiek gevoerd.

Vriend en vijand, slachtoffer en onderdrukker. Deze rollen wisselen zo snel dat de moraal er door vermalen wordt. Zo kunnen we ons de vraag stellen of Duitsland in 1945 bevrijd werd door het Rode Leger van het nationaal-socialisme. Zo ja, waren zij dan ook slachtoffers? Of waren Nederlanders schurken die Indonesiers onderdrukten, die vervolgens door de Japanners werden verlost van het Europese koloniale juk? Zo nee, waarom werden de Japanners door sommigen als bevrijders onthaald?

Waren er dan geen helden of schurken? Jazeker. In elke mens schuilt een schurk en een held. In oorlog verliest de soldaat al snel zijn ziel door het doden – geweld als sport, als oplossing voor alle problemen. Haat van de burgers tegen de vijand vervult snel de harten. Een schurk geeft toe aan zijn bloeddorst en gewelddadigheid. Een held weet de haat en de bloeddorst te weerstaan – hij beseft dat het kwaad niet per definitie in de ander schuilt, maar vooral jezelf kan verteren.

Related Posts

Share This

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.