Outcasts en renegaten

jan 16, 2015 by

Outcasts en renegaten

De discussie over de plaats van Islam in Europa is een lastige. Het komt er feitelijk op neer om te kijken welke cultuur de Islam heeft. Er zijn politici die beweren dat de Islam bij ons hoort. De vraag is echter niet of wij de Islam omarmen, maar of de Islam wel bij ons wil horen. Is de Islam outcast (iemand die is uitgestoten) of renegaat (iemand die zichzelf uitsluit). Aan de hand van enkele voorbeelden wil ik u, de lezer, meenemen op deze ontdekkingstocht.

In de 16de eeuw vond de reformatie plaats in Engeland. Er ontstonden protestantse groepjes op het platteland die werden vervolgd, ze werden outcasts. Eén van die groepjes was een groep rond William Brewster, die in 1609 besloot naar Nederland te komen, omdat daar het klimaat voor protestanten beter was. Zij streken uiteindelijk in Leiden neer. Er kwamen echter nieuwe problemen en één van die problemen was dat de kinderen zich begonnen aan te passen aan de lokale mores. De gemeenschap dreigde uiteen te vallen door het relatief open klimaat in Nederland, maar ook door teleurgestelde leden die terugkeerden naar Engeland. Brewster nam in 1617 een radicaal besluit door de oversteek te wagen naar Noord-Amerika, waar ze in de wildernis hun eigen gemeenschap stichtten. Daar konden mensen niet weglopen en door middel van groepsdruk konden zij er een hechte gemeenschap opbouwen. Het waren met andere woorden van outcasts tot renegaten geworden. Zij wilden niet opgaan in een open samenleving, maar hun eigen gemeenschap juist bewaren.

Een ander voorbeeld van een gemeenschap van renegaten zijn de Old Order Amish. De strenggelovige Amish zijn eveneens naar Amerika vertrokken vanwege vervolging en de mogelijkheden die kolonisatie boden. Aan het einde van de 19de eeuw dreigde de gemeenschap echter door de turbulente sociale en technologische ontwikkelingen op te gaan in de bredere Amerikaanse samenleving. De ouderlingen besloten daarop leefregels op te stellen die de overstap naar de Amerikaanse samenleving ernstig zouden bemoeilijken. Zo zijn er strikte regels voor kleding en zelfs haardracht (baard verplicht), waardoor ze gemakkelijk zijn te onderscheiden, en wijzen zij technische hulpmiddelen als elektriciteit en gemotoriseerd verkeer radicaal van de hand. Deze leefregels maken contact met de bredere Amerikaanse samenleving moeilijk en uittreding wordt ontmoedigd door de zogenaamde ‘ontwijking’ (shunning), waarbij elk contact radicaal wordt verbroken, ook als het familie betreft. De Amish zijn dan ook eveneens een renegate gemeenschap, zij willen niet integreren.

De Islam kent een gelijksoortige geschiedenis. Mohamed werd met zijn volgelingen uit Mekka verbannen en streken neer in het nabijgelegen Medina. Mohamed vaardigde leefregels uit die integratie in de gastsamenleving verhinderden. Moslims mochten geen alcohol drinken of varkensvlees eten, wat verbroedering met anders stemmen over pot en pint lastig maakte. Zij werden dan ook ontraden vriendschappen aan te gaan met niet-Moslims en hielden er een dubbele moraal op na – mede-gelovigen dien je te respecteren als broeders en zusters, maar niet-Moslims mag je beliegen en bedriegen zoveel je wilt. Moslims maakten zich vooral door dat laatste niet geliefd, maar de afkeer van de Islam sterkte het groepsgevoel van de Moslims. Op uittreding staat de doodstraf. De Islam vormde vanaf het begin dus een renegate cultuur, die er op was gericht om de gemeenschap bij elkaar te houden en integratie te verhinderen. De integratiebereidheid van Moslims is door deze cultuur en geschiedenis relatief laag. De profeet bouwde immers zijn eigen macht op door niet te integreren.

Als progressieven het hebben over een multi-culturele samenleving moet ik derhalve altijd besmuikt lachen. Een cultuur is namelijk er op gericht op onderscheiding – door taal, gewoonten en gebruiken, vaak gecodificeerd in religie of wetten (denk aan de 10 geboden). Bovendien is niet iedere cultuur open voor anderen. Zo nemen bijvoorbeeld Old Order Amish vrijwel geen bekeerlingen op en doen zij niet aan missie. Gesloten, renegate culturen laten zich moeilijk of niet opslokken door een open samenleving en kunnen soms voor enorme problemen zorgen, omdat zij vijandig staan tegen gastsamenlevingen door een sterk wij/zij-denken, waarbij het welzijn van de eigen religieus-etnische groep belangrijker is dan de lieve vrede van de maatschappij als geheel. Het is daarom goed om renegate culturen als zodanig te herkennen. Niet alleen laten niet alle culturen zich vermengen of zelfs maar naast elkaar bestaan, maar zijn er culturen die je gewoonweg in de eerste plaats maar beter niet met grote getalen binnen kunt laten als je een open samenleving wilt.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.