Turkije zet NAVO-lidmaatschap op losse schroeven

okt 14, 2014 by

Turkije zet NAVO-lidmaatschap op losse schroeven

Begin 2013 leek de NAVO vastbesloten om Turkije te verdedigen tegen dreigingen vanuit het Syrisch grondgebied. Het bondgenootschap zorgde voor de installatie van luchtafweerbatterijen aan de Turkse grens. Nu lijkt de NAVO-liefde voor Turkije tot onder het nulpunt gedaald. De Verenigde Staten heeft de oorlog verklaard aan de Islamitische Staat (IS), maar nu geeft Turkije niet thuis om de Amerikaanse operaties te steunen. De kloof tussen NAVO en Turkije lijkt zich hiermee te vergroten.

In 2003 begonnen de eerste rimpelingen al duidelijk te worden. Turkije verleende geen steun aan NAVO-bondgenoot Amerika om Irak aan te vallen vanaf Turks grondgebied. In het jaar daarvoor had de AKP partij van Erdogan de verkiezingen gewonnen. Achteraf gezien was het inderdaad een waterscheiding. De invasie van Irak was geopolitiek niet in het belang van Turkije vanwege de mogelijkheid van Koerdische afscheiding in Noord-Irak en de destabilisatie van Irak als buurland van Turkije. De AKP partij gaf Turkije echter de politieke ruggengraad om steun te weigeren.

Onder Erdogan kwam het ook tot een breuk tussen Turkije en Israel, een belangrijke peiler van Amerika in het Midden-Oosten. De hulpkonvooien voor Gaza vanuit Turkije hebben de relaties ernstig beschadigd en het ziet er niet naar uit dat deze in de afzienbare toekomst zullen worden hersteld. Uiteraard is Israel geen NAVO aangelegenheid, maar het illustreert wel de toenemende onfhankelijke geopolitieke koers van Turkije ten aanzien van Amerika en de lokale bondgenoten van Amerika in het Midden-Oosten.

Nu Amerika wederom in wil grijpen in Irak heeft Turkije wederom een tijd lang niets gedaan en weigerde het steeds de strategische luchtbasis van Incirlik open te stellen voor gevechtsvluchten boven Irak. Nederland volgt Amerika en heeft besloten om de luchtafweermissie in Turkije in NAVO-verband te stoppen, formeel om technische redenen. Turkije doet ook niets om de belegerde stad Kobane te ontzetten, tot grote irritatie van Amerika. Koerdisch seperatisme is een rode lijn voor Turkije. Het is blij dat de IS het vuile werk opknapt.

We kunnen in het kader van Kobane spreken van een Warschau 1944-moment: in Warschau brak in augustus 1944 een Pools-nationalistische opstand uit tegen de Duitse bezetter. Stalin weigerde echter de opstandelingen te helpen en weigerde de landing van Amerikaanse en Britse toestellen in de Sovjet-Unie om de Polen te helpen. Stalin’s geopolitiek schreef voor dat de Poolse nationalisten uit de weg moesten worden geruimd om plaats te maken voor een communistische vazallenregime.

Last but not least is Turkije ook druk bezig om de banden aan te halen met Rusland. Meer dan 60% van de energievoorziening van Turkije komt uit Rusland en veel Russen vieren hun vakantie in Turkije. Ironisch genoeg heeft de opgelegde boycot van Iraans gas Turkije juist meer afhankelijk gemaakt van Rusland. De bilaterale handel is ook  belangrijk en Turkije wil het handelsvolume verhogen tot 100 miljard dollar in 2020. De Russische annexatie van de Krim heeft Rusland ook tot een niet te negeren machtsfactor gemaakt in de Zwarte Zee.

Turkije is formeel nog NAVO-lid, maar het is geopolitiek uit de baan van Amerika geraakt. Het is nog maar de vraag in welk conflict Turkije daadwerkelijk nog de kant van Amerika of de Europese partners in de NAVO zal kiezen. Bondgenootschappen worden formeel nooit opgezegd, maar het zoeken van afzijdigheid is zeker een goede indicator dat een formele toezegging is verworden tot een dode letter. Nu heeft Turkije weliswaar de vliegvelden opengesteld voor Amerikaanse vliegtuigen, maar inmiddels is Kobane vrijwel omsingeld door de IS.

 

 

 

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.