IS, waar gaat het naartoe?

aug 10, 2014 by

IS, waar gaat het naartoe?

Eerder schreven we al over ISIS dat de naam niet meer is dan een etiket. Dat werd onlangs nog bewaarheidt door de naamsverandering in IS (Islamic State). De IS stapt in het machtsvacuum dat ontstaan is door de burgeroorlogen in Syrië en Irak. Het centrale gezag is daar zodanig onder druk komen te staan door met name Amerikaanse bemoeienis, dat het fragiele evenwicht tussen de bevolkingsgroepen is verbroken. Banditisme viert hoogtij door de vrije omloop van zware wapens en mensen voelen zich teruggeworpen op hun stam.

De ISIS speelt in veel opzichten dezelfde rol als de Taliban in Afghanistan tijdens de jaren 1990. De Taliban is ontstaan uit de Mujahedin, die in de jaren 1980 vochten tegen de invasie van Sovjet-Rusland. Het is voor ons moeilijk te begrijpen, maar zij beantwoordden in zekere zin aan de behoefte naar rechtvaardigheid (een centraal thema in de Koran), dat wil zeggen een duidelijke grondnorm die voor iedereen geldt. In de islamitische wereld vormt de Islam de meest basale vorm van recht en authoriteit.

De kracht van de Taliban lag en ligt dan ook niet zozeer in hun wapens, maar in hun vermogen om authoriteit uit te oefenen in de vorm van rondreizende predikers (imams) en met name rechtbanken. In het beste geval ziet de bevolking deze ontwikkeling als een interventie door een neutrale niet-stamgebonden authoriteit. In het slechtste geval wordt de authoriteit opgelegd door middel van terreur, waarbij de Taliban kan beschikken over een netwerk van informanten en sluipmoordenaars.

In dit licht zijn zowel de Amerikaanse militaire interventies, maar ook de Nederlandse politiemissies een slag in het water. Uiteraard kunnen de Amerikanen de IS/Taliban militair gemakkelijk verslaan en natuurlijk kunnen Nederlanders patrouilleren tot ze een ons wegen, maar zij kunnen de mengeling van predikers, rechtbanken en terreur niet werkelijk bestrijden, aangezien ze geen vervanging hebben met voldoende authoriteit. De bevolking heeft liever het ongemak van de Taliban, want desondanks verkondigen deze vertrouwde opvattingen.

De toekomst van de IS ligt in zogenoemde ‘failed states’, dat wil zeggen landen waarvan de overheidsinstituties zijn verdwenen of die in verre staat van ontbinding verkeren als gevolg van de burgeroorlog. Landen als Syrië en Irak vormen een gemakkelijke prooi door het sterk verzwakte centrale gezag. De komende maanden zal de IS vorderingen maken in beide landen en in het slechtste geval worden deze staten volledig omver geworpen. Voorlopig wordt de IS nog in bedwang gehouden door de Koerden en de Sjiieten, maar de vraag is hoe lang nog.

In de naburige landen als Turkije en Iran, waar staatsinstituties en veiligheidsdiensten sterk zijn, maakt de IS geen schijn van kans, maar het gevaar ligt op de loer dat de IS destabiliserend werkt op Libanon, Jordanië en Saudi-Arabië. Deze landen kennen zwakke centrale instituties en de kans is aanwezig dat ontevreden stammen zich aansluiten bij de IS. In Afghanistan slaagde de Taliban er ook in om door middel van allianties met stammen de krijgsheren te verslaan. Ook in Irak heeft de IS deze strategie toegepast, waardoor zij zich als een wildvuur kon verspreiden.

De IS is zeker een groot gevaar voor de regio. Al eerder slaagde Islamisten er in om Afghanistan te beheersen als gevolg van de zucht naar orde tijdens de burgeroorlog. Toen wist de Taliban met behulp van verbonden stammen het land te veroveren op de krijgsheren. Nu dreigt hetzelfde te gebeuren in Syrië en Irak, waar er ook burgeroorlog heerst en stammen zoeken naar orde en veiligheid, desnoods van de islamisten. Het gevaar is dat de IS de overstap maakt naar buurlanden als Jordanië en zelfs Saudi-Arabië, landen met zwakke instituties en een stammenstructuur.

Related Posts

Share This

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.