Media-controle door de overheid, deel 1

mei 18, 2014 by

Media-controle door de overheid, deel 1

Tijdens de Koude Oorlog dachten de meeste mensen in het Westen dat de media vrij waren om te schrijven wat zij wilden en te berichten hoe zij wilden. Propaganda? Dat was iets wat zij in het communistische Oost-Europa deden. Niet bij ons, we hebben persvrijheid dat is verankerd in artikel 7 van de Grondwet. Nu is de persvrijheid echter niet onbeperkt. Ook is er wel degelijk sprake van een opmerkelijke politieke beinvloeding op de media.

Uiteraard mag je in theorie alles afdrukken (er is geen censuur), maar de kneep zit hem in de post-publicatieperiode – als een stuk eenmaal is afgedrukt kunnen er alsnog raderen in werking treden om jou of jouw medium aan te pakken voor allerlei overtredingen die vastgelegd zijn in de wet. Zo mogen er in Nederland geen ‘groepen’ worden beledigd, alhoewel niet altijd duidelijk is waar de vrijheid van meningsuiting eindigt en discriminatie begint. Het probleem is ook dat het volgens het OM niet relevant is of een groep zich gekwetst voelt, voor zover je dat natuurlijk al objectief kunt meten. Dit soort van speculatieve rechtsgangen is natuurlijk een vrijbrief voor willekeur.

Veel mensen denken ook dat persvrijheid inhoudt dat je zomaar een medium kunt oprichten. Dat blijkt in praktijk toch niet zo gemakkelijk te zijn volgens Joop van den Ende in een Volkskrant-interview van 16 mei jongstleden. Toen hij in 1989 TV10 wilde oprichten, werd dat door toenmalig CDA-minister Elco Brinkman op instigatie van premier Ruud Lubbers om zeep geholpen. Het bestaande omroepbestel van ledenomroepen mocht niet op de schop en wel om politieke redenen: ‘Ze waren gewoon bang dat wij alles in dit land wilden gaan bepalen, net als Berlusconi!’ Het is bekend dat het omroep-bestel een CDA/PvdA-bolwerk is en men wilde deze quasi-monopoliepositie niet opgeven. Al voor die tijd was er sprake van een politieke strijd binnen de publieke omroep tegen de dominantie van de TROS.

Hier is een overzichtje van de voorzitters van de raad van bestuur van de publieke omroep sinds 1975, inclusief partijlidmaatschap: Erik Jurgens (1975-1985, PvdA) · Pieter van Dijke (1985-1988, CDA) · Joop van der Reijden (1988-1990, CDA) · Pieter van Dijke (1990-1991 CDA) · Max de Jong (1994-1997, partijloos) · André van der Louw (1994-1997, PvdA) · Gerrit-Jan Wolffensperger (1998-2003, D’66 – was onder Paarse kabinet) · Harm Bruins Slot (2003-2008, CDA) · Henk Hagoort (2008-heden, CDA)

De komst van de nieuwe media, te beginnen met piraten-zender Veronica in 1976, stuitte op zeer veel politieke weerstand. Aanvankelijk wilde Minister Henry van Doorn (CDA) de omroep, die zich inmiddels had omgevormd tot een leden-vereniging, niet toelaten tot het bestel. Dit moest via een besluit van de Raad van State (sic!) dit worden afgedwongen. Er werd in 1975 een magere 3 uur radio en een uur televisie per week toebedeeld. Veronica werd hiermee effectief ingekapseld in het systeem en het ‘gevaar’ van een omroep buiten het bestel werd er voorlopig meer dan 10 jaar mee afgewend.

Na de bovengenoemde tegenwerking vanuit de CDA-partijleiding (Ruud Lubbers was in de jaren 1980 partijleider en Brinkman volgde hem in de jaren 1990 op), kwam er in 1988 toch een nieuwe meer commerciële omroep vanuit Luxemburg via de RTL (Radio Televisie Luxemburg). Aangezien TV10 niet werd toegelaten tot het omroepbestel besloot Van den Ende dit te omzeilen door middel van een Luxemburgse uitzendlicentie. De overheid reageerde al in een vroeg stadium op deze plannen door een nieuwe mediawet (1987), een opvolger van de Wet Voorziening Perswezen uit 1951. De uitwerking van deze wet en de nieuwe vorm van media-beinvloeding door de overheid zal ik in deel 2 beschrijven.

 

 

 

 

 

 

Related Posts

Share This

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.